Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları

İdrar yollarımız böbreklerden başlayıp , sidik kesesi ve genital organlara kadar uzanan kapsamlı bir organlar bütünüdür. Dış ortam açıklığı olması nedeniyle enfeksiyonlara açık bir sistem söz konusudur. Kadın ve erkeklerde idrar yolları sistemi belli başlı farklılıklar göstermektedir. İdrar vücudumuzdaki toksik maddelerin böbrekler tarafından süzülmesi sonrasında oluşan ve düzenli olarak dışarı atılması gereken bir atıktır. Çok ilginç bir bilgi ise anne karnında insan fetüsünün kendi idrarı içerisinde yüzerek gebeliğin tamamlandığıdır. Bu bilgi idrarın steril olduğu anlamına gelmektedir.
İdrarın bu steril yapısını bozacak şeyler ise ürogenital sistem boyunca oluşabilecek iltihaplardır. Canlı vücudunda , akışkan bir yol boyunca oluşabilecek tıkanıklıklar iltihaplanmaya neden olur genel bir kural olarak kabul edilir. Aslında bu durumu akan bir derenin temiz olması , durağan suyun pis olması varsayımı ile açıklayabiliriz.

Kadın ve erkek ürogenital sisteminin en büyük farklarından bir tanesi de sidik kesesi – mesane –ile genital organlar arasındaki mesafedir. Bu mesafe erkekte 28-30 cm iken bayanlarda yaklaşık 8 cm dir. Yani bayanlarda idrar dışarıya çok yakın bir mesafede depolanmaktadır. Bu durumda vajinal floranın mesaneye kolayca ulaşmasına neden olmaktadır. Özellikle kız çocuklarında vajinal bölgenin temizliği ve hijyeni zor olduğu için tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları sıktır. Erkeklerde mesaneye olan mesafenin uzun ve yol boyunca fizyolojik darlıkların bulunması enfeksiyon riskini azaltmaktadır. Ancak erkeklerde de idrar yollarını tıkayıcı taş vb oluşumlar ayrıca doğuştan gelen patolojik darlıklar enfeksiyonlara neden olabilmektedir.

İdrar yollarındaki darlıklar sonucu oluşan enfeksiyon idrarın böbreklere doğru geri kaçmasına ve böbrek dokusunun iltihabı ve hacminin artması ile karakterize hidronefroz tablosuna neden olabilmektedir. Vesikoüretral reflü (VÜR) olarak isimlendirilen bu klinik tablo cerrahi tedavilere kadar uzanabilen ciddi bir durumdur.

İdrar sterilitesinin bozulması ağrılı idrar yapma, ateş, yan ağrısı, bulantı ve kusma gibi birçok semptoma neden olabilmektedir. Çocukluk çağında sık geçirilen idrar yolları enfeksiyonları büyüme, kilo alamama gibi sorunlara neden olmaktadır. Sıklıkla çocuklarda işeme grafileri ile darlık olup olmadığı, ultrasonografi ile de böbrekler ve üriner yollarda bir patoloji olup olmadığı araştırılır. İleride ciddi böbrek yetmezliklerine ve nakile kadar gidebilecek tablolar ortaya çıkmaması için erken tanı ve tedavi önemlidir.

Çocuklarda görülen idrar yolu enfeksiyonlarının tedavilerine pediatri, üroloji ve çocuk cerrahisi bölümleri ortak olarak bakmaktadır. Ayrıca yetişkinlerde tekrarlayan enfeksiyonlarda immün sistemi baskılayıcı ilaç kullanımı yada aids – kanserler gibi immün sistemin zayıfladığı hastalıklarda akla getirilmelidir.